Các khoản thu nhập không chịu thuế TNCN: Danh sách đầy đủ theo Thông tư 111/2013/TT-BTC

Khi nhận bảng lương hằng tháng, không phải khoản tiền nào cũng bị tính vào thu nhập chịu thuế. Việc nắm rõ các khoản thu nhập không chịu thuế TNCN giúp người lao động hiểu đúng cách doanh nghiệp khấu trừ, tránh hiểu lầm về số thuế phải nộp và biết cách trao đổi với bộ phận nhân sự khi có sai sót trên phiếu lương cuối tháng.

1. Nhóm phụ cấp, trợ cấp được loại trừ khỏi thu nhập chịu thuế

Theo Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC), nhiều khoản phụ cấp và trợ cấp mang tính chất hỗ trợ điều kiện làm việc đặc thù được loại trừ khỏi thu nhập chịu thuế TNCN. Đây là những khoản tuy nằm trên bảng lương nhưng không cộng vào thu nhập tính thuế, vì bản chất chúng bù đắp chi phí thực tế hoặc rủi ro nghề nghiệp chứ không phải tiền công thuần.

Các khoản phụ cấp đặc thù này thường gắn với nghề nghiệp cụ thể như y tế, quốc phòng, điện hạt nhân hoặc môi trường làm việc đặc biệt. Doanh nghiệp khi tính thuế phải tách riêng các khoản này khỏi lương cơ bản và thưởng để hệ thống tiền lương phản ánh đúng phần thu nhập chịu thuế thực sự.

– Phụ cấp độc hại, nguy hiểm cho ngành nghề có yếu tố độc hại theo danh mục của Bộ Lao động.

– Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực cho người làm việc tại vùng kinh tế khó khăn.

– Trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp do BHXH chi trả.

– Trợ cấp một lần khi sinh con, nhận con nuôi theo chế độ thai sản.

Người lao động có thể đối chiếu trực tiếp với quy chế lương của doanh nghiệp để biết khoản nào thuộc diện này. Nếu phiếu lương ghi nhập tất cả vào “tổng thu nhập” mà không tách dòng phụ cấp, bạn nên đề nghị bộ phận nhân sự cấu trúc lại để bảng lương minh bạch hơn.

2. Tiền ăn giữa ca, phụ cấp điện thoại, công tác phí, trang phục

Đây là nhóm khoản phổ biến nhất với người làm văn phòng, đồng thời cũng là nhóm dễ vượt định mức nếu doanh nghiệp không kiểm soát chặt. Bảng dưới đây tóm tắt giới hạn miễn thuế đối với từng khoản theo hướng dẫn hiện hành của Bộ Tài chính và Bộ Lao động.

Khoản chi	Mức không chịu thuế	Lưu ý áp dụng
Tiền ăn giữa ca, ăn trưa	Tối đa 730.000 đồng/người/tháng (theo Thông tư 26/2016/TT-BLĐTBXH)	Phần vượt định mức cộng vào thu nhập chịu thuế
Phụ cấp điện thoại	Theo mức quy định trong quy chế tài chính, hợp đồng lao động	Phải có quy chế ghi rõ định mức cho từng vị trí
Công tác phí	Theo quy chế công ty, không cần hóa đơn cho khoản khoán	Cần ghi rõ trong quy chế và quyết định công tác
Trang phục bằng tiền	Tối đa 5 triệu đồng/người/năm	Trang phục bằng hiện vật miễn toàn bộ nếu có hóa đơn
Tiền làm thêm giờ phần chênh lệch	Phần cao hơn đơn giá ngày thường	Phải có bảng chấm công ngoài giờ rõ ràng
Khoản hỗ trợ đám hiếu, hỉ	Không quá 1 tháng lương bình quân	Áp dụng cho cả người lao động và thân nhân

Để hiểu rõ cách các khoản này tác động đến thu nhập thực nhận, bạn có thể tham khảo bài cách tính giảm trừ gia cảnh thuế TNCN đúng quy định trên CareerLink để thấy bức tranh tổng thể về thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế.

3. Khoản hỗ trợ đào tạo, học phí cho con người lao động

Khoản chi cho học phí của con người lao động học tại Việt Nam và nước ngoài từ bậc mầm non đến trung học phổ thông được trừ khỏi thu nhập chịu thuế nếu được công ty chi trả trực tiếp cho cơ sở giáo dục và có chứng từ hợp lệ. Đây là khoản phúc lợi phổ biến tại các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài hoặc tập đoàn lớn.

Khoản chi học phí cho con của người lao động làm việc tại Việt Nam là người nước ngoài, hoặc cho con của người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài, học từ mầm non đến trung học do người sử dụng lao động trả thay, được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế — Thông tư 111/2013/TT-BTC.

Tương tự, khoản chi đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ phù hợp với công việc cũng không tính vào thu nhập chịu thuế. Đây là cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo nhân sự, đặc biệt là các chuyên ngành kỹ thuật và quản lý. Người làm trong ngành kế toán cũng cần nắm vững các khoản này để tư vấn chính xác cho doanh nghiệp — bạn có thể tham khảo các vị trí kế toán kiểm toán trên CareerLink để hiểu thêm về phạm vi công việc liên quan đến thuế TNCN.

4. Khoản chi vé máy bay, nhà ở cho chuyên gia nước ngoài

Quy định này áp dụng cho người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam và người Việt Nam làm việc ở nước ngoài. Doanh nghiệp cần lưu hồ sơ vé máy bay, hợp đồng thuê nhà, chứng từ thanh toán đầy đủ để giúp cơ sở chứng minh khi cơ quan thuế kiểm tra.

5. Phân biệt “không chịu thuế” với “miễn thuế”

Hai khái niệm này thường bị dùng lẫn lộn nhưng bản chất pháp lý khác nhau. Khoản không chịu thuế bị loại trừ ngay tại bước xác định thu nhập chịu thuế (ăn ca, công tác phí, trang phục…), trong khi khoản miễn thuế là thu nhập đã thuộc diện chịu thuế nhưng được luật cho miễn (lãi tiền gửi ngân hàng, kiều hối…). Sự phân biệt này quan trọng khi điền tờ khai quyết toán, vì sai vị trí kê khai có thể khiến cơ quan thuế yêu cầu giải trình.

6. Câu hỏi thường gặp

1. Tiền ăn ca công ty trả 1 triệu đồng/tháng có bị tính thuế TNCN không?

Mức không chịu thuế cho tiền ăn ca hiện là 730.000 đồng/người/tháng. Phần vượt 270.000 đồng sẽ được cộng vào thu nhập chịu thuế và áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần như tiền lương bình thường.

2. Phụ cấp điện thoại không có quy chế công ty thì có được loại trừ không?

Không. Khoản phụ cấp điện thoại chỉ được trừ khỏi thu nhập chịu thuế khi doanh nghiệp có quy chế tài chính, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể quy định rõ định mức cho từng vị trí công tác.

3. Khoản hỗ trợ thuê nhà công ty trả thay có bị tính thuế không?

Có, nhưng có giới hạn. Phần tiền thuê nhà tính vào thu nhập chịu thuế theo số thực tế trả hộ, nhưng không vượt quá 15% tổng thu nhập chịu thuế phát sinh tại đơn vị (không bao gồm tiền thuê nhà).

Hiểu rõ các khoản thu nhập không chịu thuế TNCN giúp người lao động đối chiếu phiếu lương minh bạch hơn, tự tin trao đổi với bộ phận nhân sự khi có sai sót và kê khai quyết toán cuối năm chính xác. Doanh nghiệp cũng nên xây dựng quy chế tài chính rõ ràng, lưu giữ đầy đủ chứng từ để tránh rủi ro bị truy thu khi cơ quan thuế kiểm tra. Khi có thay đổi văn bản pháp luật, người lao động nên cập nhật từ nguồn chính thống của Tổng cục Thuế hoặc Bộ Tài chính.

Minh An

Nội dung bài viết mang tính tham khảo. Các định mức và quy định có thể thay đổi theo văn bản pháp luật mới. Bạn đọc nên đối chiếu với Thông tư hiện hành hoặc tư vấn cơ quan thuế quản lý trực tiếp khi áp dụng vào tình huống cụ thể.