Kỹ sư môi trường làm gì? Những công việc ít ai ngờ tới

Nhắc đến kỹ sư môi trường, nhiều người thường có cái nhìn khá mơ hồ về công việc thực sự của ngành nghề này. Thậm chí có người còn đùa rằng: “Học môi trường chắc ngày nào cũng đi đo độ xanh của lá cây!”. Thực tế thì nghề kỹ sư môi trường đa dạng và thú vị hơn rất nhiều.

Đằng sau những dòng sông sạch hơn, những nhà máy vận hành an toàn hơn hay những khu dân cư có không khí trong lành hơn là rất nhiều công việc thầm lặng mà ít ai biết đến.

“Kỹ sư môi trường là người làm việc để bảo vệ và cải thiện môi trường sống, góp phần giảm ô nhiễm và hướng tới phát triển bền vững cho cộng đồng.”

“Thợ săn” ô nhiễm

Nếu môi trường xảy ra một sự cố bất thường như cá chết hàng loạt, dòng sông bỗng đổi màu hay người dân liên tục phản ánh về những mùi khó chịu xuất hiện trong không khí, đó là lúc các kỹ sư môi trường bắt đầu vào cuộc.

Họ thu thập mẫu nước, đất, không khí rồi phân tích từng dữ liệu để lần theo dấu vết của nguồn ô nhiễm. Công việc này có nhiều điểm giống một cuộc điều tra bởi mỗi mẫu thử là một manh mối, mỗi chỉ số bất thường là một dấu hiệu cần được giải mã. Chỉ khác rằng, thay vì truy tìm dấu vân tay hay ADN, họ tìm kiếm những “thủ phạm vô hình” như hóa chất độc hại, kim loại nặng hay vi sinh vật gây ô nhiễm.

Người thiết kế “bệnh viện” cho nước thải

Ít ai biết rằng trước khi được trả về sông, hồ hay kênh rạch, nước thải cũng phải trải qua một hành trình “phục hồi sức khỏe” khá nghiêm ngặt. Và đứng sau những hệ thống xử lý đó chính là các kỹ sư môi trường. Họ thiết kế, tính toán và lựa chọn công nghệ phù hợp để biến dòng nước chứa đầy tạp chất (từ nhà máy, bệnh viện, khu dân cư, khách sạn…) thành nguồn nước đạt tiêu chuẩn trước khi quay trở lại môi trường. 

Nếu ví von một chút, kỹ sư môi trường giống như những bác sĩ đặc biệt, chuyên chăm sóc cho những dòng nước đang “mắc bệnh”. Họ không khám bệnh cho con người nhưng lại góp phần bảo vệ sức khỏe của cả cộng đồng thông qua từng giọt nước được xử lý an toàn.

Chuyên gia ngửi mùi bằng máy

Khi nhắc đến ô nhiễm môi trường, chúng ta thường nghĩ ngay đến nước thải hay khói bụi. Thế nhưng, ô nhiễm mùi cũng là một bài toán đau đầu tại các khu công nghiệp, bãi rác hay trang trại chăn nuôi, nơi chỉ một mùi khó chịu kéo dài cũng có thể ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người dân xung quanh.

Để tìm ra nguồn phát sinh mùi, kỹ sư môi trường sử dụng các thiết bị đo đạc chuyên dụng và phần mềm mô phỏng (chứ không phải là một chiếc mũi siêu phàm) để theo dõi mức độ phát tán trong không khí. Từ những dữ liệu thu thập được, họ phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp kiểm soát phù hợp.

Người tính toán lượng khí nhà kính

Những năm gần đây, các thuật ngữ như “phát thải carbon”, “carbon footprints” hay “Net Zero” xuất hiện ngày càng nhiều trong các cuộc họp về môi trường. Nhưng để biến những mục tiêu đó thành những con số cụ thể, cần có sự góp mặt của các kỹ sư môi trường.

Công việc của họ là thu thập dữ liệu từ hoạt động sản xuất, vận chuyển, tiêu thụ điện năng và nhiều nguồn khác để tính toán lượng khí nhà kính phát sinh. Từ đó, họ phân tích những khâu phát thải nhiều nhất và đề xuất các giải pháp giúp doanh nghiệp giảm lượng carbon đưa vào bầu khí quyển.

Nếu ví doanh nghiệp như một người đang tập sống xanh, thì kỹ sư môi trường chính là người cầm chiếc “máy đếm carbon”, giúp doanh nghiệp biết mỗi ngày mình đang để lại “dấu chân” lớn đến đâu trên hành tinh này. Và đôi khi, họ còn là người nhắc khéo rằng trái đất cũng cần được giảm tải giống như cách chúng ta giảm cân sau những ngày ăn uống quá đà.

Chuyên gia đánh giá tác động môi trường

Trước khi một khu công nghiệp, nhà máy hay tuyến đường mới được xây dựng, có một câu hỏi rất quan trọng cần được trả lời: dự án này sẽ tác động đến môi trường như thế nào?

Khi này các kỹ sư môi trường sẽ khảo sát hiện trạng khu vực, thu thập dữ liệu, phân tích các nguy cơ tiềm ẩn, hình dung điều gì sẽ xảy ra sau nhiều năm vận hành như liệu tiếng ồn có ảnh hưởng đến khu dân cư không, lượng nước thải sẽ được xử lý ra sao hay chất lượng không khí có thay đổi hay không. Mục tiêu là phát hiện những vấn đề tiềm ẩn từ sớm, trước khi chúng trở thành những câu hỏi khó ở ngoài thực tế. 

Người làm việc với giấy tờ nhiều không kém kỹ thuật

Đọc đến đây, có thể bạn sẽ hình dung công việc của kỹ sư môi trường sẽ gắn liền với máy móc, phòng thí nghiệm hay những chuyến đi hiện trường đầy “chất” kỹ sư. Nhưng thực tế công việc của kỹ sư môi trường lại có một phần khá lớn ngồi trước máy tính.

Hồ sơ, báo cáo, quy chuẩn kỹ thuật và các quy định pháp luật chiếm không ít thời gian trong công việc hằng ngày. Có những giai đoạn, họ làm việc với Word, Excel và các biểu mẫu nhiều hơn cả việc đi lấy mẫu ngoài hiện trường. Bởi thế, không ít kỹ sư môi trường mới vào nghề phải thừa nhận rằng: hóa ra kỹ năng đầu tiên thành thạo sau khi ra trường không phải vận hành thiết bị xử lý nước thải, mà lại là gõ báo cáo và xử lý bảng tính nhanh như gió.

Không phải lúc nào kỹ sư môi trường cũng xuất hiện trên báo chí hay được nhắc đến như những ngành nghề hào nhoáng. Thành công của họ đôi khi rất nhỏ như một dòng sông bớt ô nhiễm, một khu dân cư không còn ám mùi khó chịu hay đơn giản là bầu trời vẫn giữ được màu xanh quen thuộc. Còn nếu bạn thấy nghề này thú vị, thì đừng ngần ngại gia nhập đội ngũ giúp môi trường xanh sạch đẹp hơn mỗi ngày. 

Oanh Trần