Tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội khi nghỉ việc: Những điều cần biết

Sau khi nghỉ việc, nhiều người lo lắng quãng thời gian đóng bảo hiểm bị gián đoạn sẽ ảnh hưởng đến quyền hưởng lương hưu về sau. Thực tế, pháp luật Việt Nam cho phép người lao động tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội theo hình thức tự nguyện ngay cả khi không còn làm việc tại bất kỳ doanh nghiệp nào, giúp bảo toàn thời gian tích lũy và quyền lợi dài hạn một cách hợp pháp.

1. Có được tự đóng BHXH khi nghỉ việc không

Khi hợp đồng lao động chấm dứt, doanh nghiệp dừng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động. Nhiều người lầm tưởng đây là lúc thời gian đóng BHXH bị cắt đứt hoàn toàn. Nhưng thực tế, luật pháp Việt Nam có một hành lang riêng để người lao động tự duy trì tích lũy bảo hiểm.

Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Điều 2, khoản 4 quy định đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện gồm “công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc”. Điều này có nghĩa: ngay khi bạn rời khỏi công ty và không còn thuộc diện BHXH bắt buộc, bạn đương nhiên đủ điều kiện chuyển sang đóng BHXH tự nguyện, không cần thêm thủ tục chứng minh gì khác.

“Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất.”

— Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Điều 3, khoản 3

Người lao động sau khi nghỉ việc thường đứng trước ba lựa chọn với sổ BHXH:

– Để sổ gián đoạn và chờ tìm việc mới: thời gian đóng trước đó vẫn được giữ nguyên nhưng quãng nghỉ không được tính vào thâm niên hưởng lương hưu.

– Rút BHXH một lần: nhận tiền mặt ngay nhưng mất toàn bộ thời gian đóng đã tích lũy, ảnh hưởng lớn và không thể khôi phục.

– Đăng ký BHXH tự nguyện: tiếp tục cộng dồn thời gian đóng mà không cần chủ sử dụng lao động, phù hợp với người muốn bảo toàn sổ và hướng đến lương hưu.

2. BHXH tự nguyện — điều kiện và mức đóng

Điều kiện tham gia rất mở: công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi, không kể nghề nghiệp, không yêu cầu hợp đồng lao động, không giới hạn thu nhập. Người nội trợ, lao động tự do, người kinh doanh cá thể hay người đang tạm thời thất nghiệp đều có thể đăng ký ngay mà không cần chứng minh nguồn thu.

Mức đóng BHXH tự nguyện năm 2024 được tính bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia tự lựa chọn. Mức thu nhập này phải từ lương cơ sở trở lên và tối đa không quá 20 lần lương cơ sở. Theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2024, lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng, tương ứng mức đóng tối thiểu là 514.800 đồng/tháng.

Đáng chú ý, người thuộc hộ nghèo được Nhà nước hỗ trợ 30% mức đóng tối thiểu; hộ cận nghèo được hỗ trợ 25%; các đối tượng còn lại được hỗ trợ 10%. Đây là điểm khác biệt quan trọng không có trong BHXH bắt buộc.

Nếu bạn đang tìm kiếm cơ hội 7Mb66 Xóc Đĩa trong lĩnh vực này, có thể xem thêm 7Mb66 Xóc Đĩa bảo hiểm để cập nhật nhu cầu Mp66 Win thực tế từ các doanh nghiệp bảo hiểm hiện nay:

Tiêu chí	BHXH bắt buộc	BHXH tự nguyện
Bên đóng	Người lao động (8%) + Doanh nghiệp (17,5%)	Chỉ người tham gia (22%)
Mức đóng tối thiểu	Lương tối thiểu vùng	Lương cơ sở (2.340.000 đ)
Phương thức đóng	Hàng tháng qua doanh nghiệp	Tháng / quý / 6 tháng / năm / nhiều năm
Quyền lợi chế độ	Hưu trí, ốm đau, thai sản, TNLĐ-BNN, tử tuất	Hưu trí, tử tuất
Hỗ trợ Nhà nước	Không	10–30% tùy đối tượng hộ nghèo/cận nghèo
Điều kiện tham gia	Có hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên	Công dân VN từ đủ 15 tuổi, không thuộc BHXH bắt buộc

3. Thủ tục đăng ký đóng BHXH tự nguyện

Quy trình đăng ký BHXH tự nguyện không phức tạp và thường hoàn thành trong một buổi làm việc. Khác với BHXH bắt buộc qua doanh nghiệp, người tham gia tự nguyện chủ động chọn mức thu nhập tham chiếu và phương thức đóng phù hợp với hoàn cảnh tài chính của mình. Cơ quan BHXH cấp huyện hoặc đại lý thu được ủy quyền là nơi tiếp nhận hồ sơ và hướng dẫn cụ thể nếu bạn cần hỗ trợ trong lần đăng ký đầu tiên. Dưới đây là các bước cụ thể người lao động cần thực hiện:

– Chuẩn bị hồ sơ: Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT theo mẫu TK1-TS; bản sao Căn cước công dân hoặc hộ chiếu còn hiệu lực; sổ BHXH gốc nếu đã có từ trước khi nghỉ việc.

– Chọn nơi đăng ký: Nộp hồ sơ tại văn phòng Bảo hiểm xã hội cấp huyện/quận nơi thường trú hoặc thông qua mạng lưới hơn 13.000 đại lý thu BHXH trên toàn quốc (theo số liệu BHXH Việt Nam năm 2023). Người dùng cũng có thể đăng ký trực tuyến qua cổng baohiemxahoi.gov.vn hoặc ứng dụng VssID trên điện thoại.

– Xác định mức thu nhập và kỳ đóng: Khai mức thu nhập tháng tự chọn (từ 2.340.000 đồng trở lên) và lựa chọn đóng hàng tháng, hàng quý, 6 tháng hoặc một lần cho nhiều năm về sau.

– Nhận xác nhận và bắt đầu tích lũy: Sau khi cơ quan BHXH tiếp nhận, người tham gia được cấp mã số BHXH (nếu chưa có) và thời gian đóng tự nguyện bắt đầu được ghi nhận, cộng dồn với thời gian bắt buộc trước đây.

Một lưu ý cần nắm: nếu bạn từng rút BHXH một lần thì thời gian đã rút sẽ không được phục hồi khi đóng trở lại. Nhiều người tìm hiểu thêm về rút BHXH 1 lần rồi có đóng lại được không để cân nhắc kỹ trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

4. Có nên tiếp tục đóng BHXH khi nghỉ việc

Quyết định có tiếp tục đóng BHXH hay không phụ thuộc vào mục tiêu tài chính dài hạn và hoàn cảnh cụ thể của từng cá nhân. Không có câu trả lời chung áp dụng cho tất cả mọi người. Người có thời gian đóng dài, gần đủ 20 năm để hưởng lương hưu, thường được khuyên nên duy trì đóng tự nguyện để tránh phá vỡ quá trình tích lũy. Ngược lại, người mới đóng vài năm và đang gặp áp lực tài chính có thể cân nhắc tạm dừng và đánh giá lại sau khi ổn định thu nhập.

Những lý do nên tiếp tục đóng:

– Bảo toàn thời gian tích lũy đã có, tránh phải bắt đầu đếm lại từ đầu khi chuyển sang công ty mới hoặc chuyển sang tự kinh doanh.

– Cộng dồn đủ 20 năm đóng BHXH để hưởng lương hưu hàng tháng — nguồn thu nhập ổn định về già mà không phụ thuộc vào người thân.

– Mức đóng tối thiểu 514.800 đồng/tháng là khoản phí có thể chấp nhận được so với lợi ích tích lũy suốt đời.

Khi nào nên cân nhắc thêm:

– Nếu đang gặp khó khăn tài chính thực sự và không có nguồn thu để duy trì đóng.

– Nếu tổng thời gian đóng còn quá ít (dưới 5 năm) và chưa có kế hoạch rõ ràng để tiếp tục đến 20 năm.

5. Câu hỏi thường gặp

1. Đóng BHXH tự nguyện khi nghỉ việc có được hưởng thai sản không?

Không. Theo Luật BHXH 2014, chế độ thai sản và ốm đau chỉ áp dụng cho BHXH bắt buộc. Người tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng chế độ hưu trí và tử tuất. Đây là điểm khác biệt cốt lõi cần nắm rõ trước khi quyết định đăng ký, đặc biệt với phụ nữ đang trong độ tuổi sinh sản.

2. Nghỉ việc bao lâu thì phải đăng ký BHXH tự nguyện?

Không có quy định bắt buộc về thời hạn đăng ký sau khi nghỉ việc. Người lao động có thể đăng ký BHXH tự nguyện bất kỳ lúc nào, kể cả sau nhiều năm gián đoạn. Thời gian gián đoạn không đóng sẽ không được tính vào thâm niên, nhưng cũng không làm mất thời gian đã đóng từ trước đó.

3. Có thể đóng gộp nhiều tháng BHXH tự nguyện cùng một lúc không?

Được. BHXH tự nguyện cho phép đóng theo tháng, quý, 6 tháng, hoặc một lần cho nhiều năm về sau. Đây là lợi thế linh hoạt giúp người có thu nhập không đều hoặc người muốn nhanh chóng chốt thời gian đóng trước tuổi nghỉ hưu tận dụng tối đa.

Nhìn chung, quyết định tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội khi nghỉ việc qua hình thức tự nguyện là bước đi có lợi cho quyền lợi dài hạn. Với mức đóng tối thiểu linh hoạt từ 514.800 đồng/tháng và mạng lưới hơn 13.000 đại lý thu trên toàn quốc, người lao động có thể duy trì tích lũy thâm niên bảo hiểm, giữ vững mục tiêu hưởng lương hưu ngay cả trong giai đoạn chuyển đổi nghề nghiệp.

Bài viết mang tính chất tham khảo dựa trên các quy định pháp luật tại thời điểm đăng tải. Người lao động nên liên hệ trực tiếp cơ quan Bảo hiểm xã hội để được tư vấn chính xác theo trường hợp cụ thể.

Minh An