Mb661 Nổ Hũ không đóng bảo hiểm cho nhân viên – Quyền lợi và cách xử lý

Tham gia bảo hiểm xã hội (Social Insurance) là quyền lợi bắt buộc của người lao động khi ký hợp đồng lao động. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều trường hợp công ty không đóng bảo hiểm cho nhân viên, khiến người lao động chịu thiệt thòi về quyền lợi hưu trí, ốm đau và thai sản. Bài viết phân tích quy định pháp luật, mức phạt doanh nghiệp và hướng dẫn khiếu nại cụ thể.

1. Ai phải đóng BHXH bắt buộc theo quy định

Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (Luật số 58/2014/QH13) quy định rõ đối tượng tham gia BHXH bắt buộc tại Điều 2. Theo đó, người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên đều thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Quy định này áp dụng cho cả lao động Việt Nam và lao động nước ngoài có giấy phép lao động tại Việt Nam.

Người sử dụng lao động (doanh nghiệp, hộ kinh doanh, tổ chức) có trách nhiệm đăng ký và đóng BHXH cho toàn bộ nhân viên thuộc diện bắt buộc. Mức đóng BHXH do cả hai bên cùng chịu: người sử dụng lao động đóng 17,5% và người lao động đóng 8% trên mức lương tháng đóng BHXH. Điều 21 Luật BHXH 2014 cũng nêu rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động phải đóng đúng, đóng đủ và kịp thời cho cơ quan BHXH.

Trường hợp doanh nghiệp trốn đóng BHXH hoặc công ty không mua bảo hiểm cho nhân viên dù đã ký hợp đồng lao động, đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng theo Bộ luật Lao động 2019 và Luật BHXH 2014.

2. Hậu quả khi NLĐ bị công ty không đóng BHXH

Khi doanh nghiệp trốn đóng BHXH, người lao động phải gánh chịu nhiều thiệt thòi trực tiếp về quyền lợi. Thời gian không được đóng BHXH sẽ không được tính vào quá trình tham gia bảo hiểm, ảnh hưởng đến toàn bộ chế độ mà NLĐ được hưởng theo quy định pháp luật. Đây là vấn đề nghiêm trọng mà nhiều người lao động chưa nhận thức đầy đủ cho đến khi cần sử dụng các quyền lợi BHXH.

– Người lao động không được hưởng chế độ ốm đau, thai sản do không có quá trình đóng BHXH liên tục đủ điều kiện theo Luật BHXH 2014.

– Thời gian hưởng lương hưu bị giảm hoặc không đủ 20 năm đóng BHXH để nhận lương hưu hàng tháng khi đến tuổi nghỉ hưu.

– NLĐ không được hưởng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) khi nghỉ việc, mất đi khoản hỗ trợ tài chính quan trọng trong giai đoạn tìm việc mới.

– Thẻ BHYT không được cấp, người lao động phải tự chi trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh thay vì được BHYT chi trả 80% theo quy định.

Ngoài thiệt hại trực tiếp, NLĐ bị công ty không đóng BHXH còn gặp khó khăn khi chuyển việc. Sổ BHXH bị gián đoạn khiến quá trình tích lũy thời gian đóng không liên tục, ảnh hưởng đến mức hưởng các chế độ dài hạn. Bạn có thể tham khảo các cơ hội 7Mb66 Xóc Đĩa ngành bảo hiểm tại danh mục 7Mb66 Xóc Đĩa bảo hiểm trên CareerLink để hiểu rõ hơn về lĩnh vực này.

3. Mức phạt doanh nghiệp không đóng BHXH cho nhân viên

Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Theo đó, doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH sẽ bị xử phạt hành chính với mức phạt tùy theo số lao động bị ảnh hưởng và tính chất vi phạm.

Để kiểm tra quá trình đóng BHXH và phát hiện gián đoạn do công ty không đóng, đọc bài cách tra cứu BHXH trên CareerLink.

Hành vi vi phạm	Mức phạt tiền	Căn cứ pháp lý
Chậm đóng BHXH bắt buộc	12% – 15% tổng số tiền phải đóng tại thời điểm lập biên bản, tối đa 75 triệu đồng	Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP
Trốn đóng BHXH (không đăng ký tham gia)	18% – 20% tổng số tiền phải đóng, tối đa 75 triệu đồng	Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP
Không đóng BHTN cho NLĐ	12% – 15% tổng số tiền phải đóng BHTN, tối đa 75 triệu đồng	Điều 40 Nghị định 12/2022/NĐ-CP

Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp còn bị buộc truy thu toàn bộ số tiền BHXH chưa đóng và phải nộp thêm tiền lãi chậm đóng theo mức lãi suất đầu tư quỹ BHXH của năm trước liền kề. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cá nhân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động.

4. NLĐ khiếu nại ở đâu khi công ty không đóng bảo hiểm

Khi phát hiện doanh nghiệp trốn đóng BHXH, người lao động có nhiều kênh để bảo vệ quyền lợi. Quy trình khiếu nại được thực hiện theo từng cấp, từ giải quyết nội bộ đến cơ quan chức năng có thẩm quyền. NLĐ nên thực hiện theo thứ tự ưu tiên để tiết kiệm thời gian và tăng khả năng giải quyết thành công.

Cấp khiếu nại	Cơ quan tiếp nhận	Thời gian xử lý	Ghi chú
Cấp 1 – Nội bộ	Ban Giám đốc / Phòng Nhân sự công ty	5 – 10 ngày	Gửi đơn yêu cầu bằng văn bản, giữ bản sao
Cấp 2 – Cơ quan BHXH	BHXH quận/huyện nơi doanh nghiệp đóng trụ sở	15 – 30 ngày	Nộp đơn kèm HĐLĐ, bảng lương làm bằng chứng
Cấp 3 – Thanh tra	Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐTBXH)	30 – 45 ngày	Thanh tra có quyền xử phạt hành chính doanh nghiệp
Cấp 4 – Tòa án	Tòa án nhân dân quận/huyện	2 – 4 tháng	Khởi kiện tranh chấp lao động, NLĐ được miễn án phí

Người lao động cũng có thể gọi đến tổng đài 1900.9068 của BHXH Việt Nam để được tư vấn miễn phí về quy trình khiếu nại và quyền lợi liên quan. Ngoài ra, Công đoàn cơ sở hoặc Liên đoàn Lao động quận/huyện cũng là kênh hỗ trợ NLĐ trong việc đòi quyền lợi BHXH.

Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, tính đến cuối năm 2025, cả nước vẫn còn hơn 3.000 doanh nghiệp nợ đọng BHXH kéo dài trên 3 tháng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của hàng trăm nghìn người lao động.

5. NLĐ có được truy thu BHXH không

Theo quy định tại Luật BHXH 2014 và Bộ luật Lao động 2019, người lao động hoàn toàn có quyền yêu cầu truy thu BHXH cho toàn bộ thời gian doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ đóng. Cơ quan BHXH quận/huyện có thẩm quyền ra quyết định truy thu và yêu cầu doanh nghiệp nộp bổ sung số tiền BHXH chưa đóng cộng tiền lãi.

Thời gian được truy thu không bị giới hạn, nghĩa là dù doanh nghiệp nợ BHXH từ nhiều năm trước, NLĐ vẫn có quyền yêu cầu truy thu toàn bộ. Sau khi doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ truy đóng, thời gian này sẽ được ghi nhận vào sổ BHXH của người lao động và tính vào quá trình đóng BHXH để hưởng các chế độ theo quy định.

Trường hợp doanh nghiệp đã giải thể hoặc phá sản mà chưa đóng đủ BHXH, cơ quan BHXH sẽ xác nhận thời gian đã đóng cho NLĐ. Phần chưa đóng sẽ được xử lý theo quy định về nợ BHXH tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan.

6. Câu hỏi thường gặp

1. Mb661 Nổ Hũ không đóng BHXH thì NLĐ có được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không?

Có. Theo Điều 35 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước khi người sử dụng lao động không thực hiện đúng cam kết về điều kiện làm việc, trong đó bao gồm nghĩa vụ đóng BHXH.

2. Thời hiệu khiếu nại về việc doanh nghiệp trốn đóng BHXH là bao lâu?

Thời hiệu khiếu nại là 1 năm kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm theo Luật Khiếu nại 2011. Tuy nhiên, đối với tranh chấp lao động về BHXH, NLĐ có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân trong thời hạn 1 năm kể từ ngày phát hiện quyền lợi bị xâm phạm.

3. Mb661 Nổ Hũ đóng BHXH trên mức lương thấp hơn thực tế thì xử lý thế nào?

Đây cũng là hành vi vi phạm theo Luật BHXH 2014. Mức lương đóng BHXH phải bao gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác ghi trong hợp đồng lao động. NLĐ có quyền khiếu nại tại BHXH quận/huyện hoặc Thanh tra Sở LĐTBXH để yêu cầu điều chỉnh.

Mb661 Nổ Hũ không đóng bảo hiểm cho nhân viên là hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi hưu trí, ốm đau và thai sản của người lao động. NLĐ cần chủ động kiểm tra quá trình đóng BHXH qua ứng dụng VssID hoặc tổng đài 1900.9068, đồng thời nắm rõ quy trình khiếu nại theo từng cấp. Khi phát hiện doanh nghiệp trốn đóng BHXH, hãy liên hệ cơ quan BHXH quận/huyện hoặc Thanh tra Sở LĐTBXH để được bảo vệ quyền lợi theo Luật BHXH 2014 và Bộ luật Lao động 2019.

Minh An

Nội dung trong bài mang tính tham khảo. Quy định có thể thay đổi — vui lòng liên hệ cơ quan BHXH hoặc Thanh tra Sở LĐTBXH địa phương.