Chuyên viên pháp chế không chỉ là người đọc luật như bạn nghĩ!

Trong mắt nhiều người, chuyên viên pháp chế thường gắn với hình ảnh một người làm việc trong văn phòng, đọc luật, soạn hợp đồng và đôi khi gật đầu hoặc lắc đầu để quyết định mọi thứ có hợp pháp hay không. Tuy nhiên, thực tế nghề pháp chế phức tạp hơn rất nhiều. Nếu không hiểu đúng ngay từ đầu, người mới bước vào nghề rất dễ bị vỡ mộng. 

“Chuyên viên pháp chế là người “gác cổng pháp lý”, đảm bảo mọi hoạt động doanh nghiệp luôn đúng luật và an toàn rủi ro.”

Chỉ cần giỏi luật là làm được chuyên viên pháp chế

Nhiều sinh viên luật hay nghĩ rằng chỉ cần học thật chắc luật, thuộc kỹ các điều khoản là sau này có thể làm pháp chế tốt. Nhưng thực tế đi làm rồi mới thấy nghề này không vận hành theo kiểu “học thuộc rồi áp dụng y nguyên”.

Luật trên giấy thì thường rõ ràng, gọn gàng, nhưng khi đưa vào hợp đồng, giao dịch hay đàm phán thì lại mở ra rất nhiều hướng hiểu khác nhau. Cùng một điều khoản, có người thấy an toàn, người khác lại thấy rủi ro. Thậm chí có lúc sếp sẽ hỏi: “Có cách nào làm được mà vẫn đảm bảo an toàn không em?”.

Và đó là lúc người làm pháp chế phải xử lý một bài toán khá thú vị: vừa đảm bảo đúng luật, vừa phải cân bằng để hoạt động kinh doanh vẫn chạy được.

Pháp chế chỉ làm giấy tờ, hợp đồng

Khi nhắc đến pháp chế, nhiều người thường nghĩ công việc này chỉ xoay quanh những tập hợp đồng dày đặc chữ, những điều khoản khô khan cần rà soát và ký xác nhận. Ngày nào cũng là hợp đồng, hợp đồng và hợp đồng.

Nhưng thực tế thì vai trò của pháp chế rộng hơn nhiều. Trong doanh nghiệp, họ gần như xuất hiện ở mọi hoạt động từ Mp66 Win, quản lý nhân sự, ký kết hợp đồng, làm việc với cơ quan nhà nước, cho đến tham gia vào các dự án kinh doanh. Có thể nói, ở đâu có rủi ro pháp lý, ở đó sẽ có dấu chân của pháp chế.

Và công việc này cũng không chỉ dừng lại ở giấy tờ. Sẽ có những lúc vấn đề phát sinh bất ngờ như tranh chấp với đối tác, khách hàng khiếu nại hay một rủi ro tuân thủ bị phát hiện. Khi đó, pháp chế phải vừa giữ bình tĩnh, vừa nhanh chóng phân tích tình huống để tìm ra hướng xử lý phù hợp, giảm thiểu tối đa rủi ro cho doanh nghiệp, đồng thời vẫn đảm bảo mọi bước đi không vượt quá khuôn khổ pháp luật. 

Pháp chế là người luôn nói “Không”

Một hiểu lầm phổ biến khác là pháp chế có quyền phủ quyết mọi hoạt động nếu thấy rủi ro pháp lý. Chuyên viên pháp chế đúng hơn là người tư vấn và cảnh báo rủi ro, giúp doanh nghiệp hiểu mình đang đi trên con đường như thế nào: đường cao tốc êm ru hay đoạn đường đang sửa, nhiều ổ gà cần né. 

Và cũng có những tình huống mà rủi ro vẫn có thể chấp nhận được, miễn là lợi ích kinh doanh đủ lớn và doanh nghiệp có phương án kiểm soát hợp lý. Vì vậy, công việc của pháp chế không chỉ đơn giản là nói “không được”, mà đôi khi là cùng nhau trả lời một câu hỏi khó hơn nhiều: nếu vẫn làm thì làm sao để đi qua đoạn đường đó mà ít xóc nhất có thể?  

Làm pháp chế thì không cần kỹ năng mềm

Đây là một hiểu lầm khá phổ biến, đặc biệt với những ai mới bắt đầu.  

Trong công việc hằng ngày, pháp chế phải “đổi vai” liên tục tùy tình huống. Làm việc với phòng kinh doanh chẳng hạn, kỹ năng giao tiếp và thuyết phục cực kỳ quan trọng. Có những deal cần ký gấp, nhưng hợp đồng vẫn còn rủi ro, lúc đó không thể chỉ nói một câu “không được”, mà phải chỉ rõ rủi ro nằm ở đâu và gợi ý phương án xử lý để vừa an toàn vừa không làm trễ deal. 

Khi trình bày với ban lãnh đạo thì lại khác. Không ai có thời gian nghe bạn đọc điều luật dài cả trang cả. Lúc này phải chuyển sang kiểu “tóm tắt cho sếp hiểu trong 1 phút”: rủi ro là gì, khả năng xảy ra bao nhiêu và nếu xảy ra thì ảnh hưởng đến doanh nghiệp thế nào.

Còn khi làm việc với các phòng ban nội bộ, kỹ năng lắng nghe và phối hợp lại được đem ra sử dụng. Mỗi bên đều có mục tiêu riêng nên pháp chế giống như người đứng giữa, cố tìm điểm cân bằng thay vì chỉ giữ mỗi câu “đúng luật là được”.

Đến những lúc căng nhất như tranh chấp, khiếu nại hay làm việc với cơ quan nhà nước thì kỹ năng “giữ bình tĩnh không hoảng loạn” trở thành kỹ năng sinh tồn. Lúc này, cách nói chuyện, thái độ và khả năng kiểm soát cảm xúc đôi khi còn quan trọng hơn cả việc viện dẫn điều luật nào.

Thế nên nói vui một chút, làm pháp chế không chỉ là hiểu luật mà còn là biết lúc nào nên nói, nói với ai và nói theo phiên bản dễ nghe dễ hiểu để mọi thứ vẫn chạy được trong thực tế.

Pháp chế không ảnh hưởng đến doanh thu 

Nhiều người nhìn vào sẽ nghĩ pháp chế là bộ phận hậu trường, không trực tiếp tạo ra doanh thu hay ký được hợp đồng bán hàng nào, nên chắc cũng không ảnh hưởng gì nhiều đến kết quả kinh doanh.

Nhưng thực tế thì ảnh hưởng của pháp chế không nằm ở những con số tăng trưởng trên báo cáo mà nằm ở những rủi ro đã kịp thời bị chặn lại trước khi kịp “biến hình”. Một quyết định pháp lý đúng lúc đôi khi giúp doanh nghiệp tránh được những khoản thiệt hại có thể lên đến hàng tỷ đồng, hoặc đơn giản hơn là giúp một thương vụ lớn chạy trơn tru thay vì bị kẹt giữa đường vì thiếu một dòng điều khoản. 

Ngược lại, chỉ một sai sót nhỏ trong hợp đồng hay tuân thủ thôi cũng có thể kéo theo hiệu ứng dây chuyền: tiền mất một phần, uy tín bay một ít, còn cơ hội kinh doanh thì… thôi coi như hẹn kiếp khác.

Chuyên viên pháp chế không chỉ là người làm việc với luật, mà là điểm giao giữa pháp luật, kinh doanh và quản trị rủi ro: vừa phải đảm bảo đúng quy định, vừa giúp doanh nghiệp vận hành được, lại vừa hạn chế tối đa drama pháp lý. Nếu muốn đi đường dài với nghề này, hãy bắt đầu bằng việc hiểu đúng bản chất của nó. Khi đó, bạn không chỉ làm nghề mà còn trở thành người tạo ra giá trị trong những quyết định quan trọng của doanh nghiệp. 

Oanh Trần